Tem 19 a 64· Talvedh sokel ha musur effeyth
Model Lojik
Model lojik yw diagram linednek ow kevrenna mewnrosow, oberow, dyllyansow, sewyansow hag efeyth rag towlen, ha hi ow bos redys a-gledh dhe dhyghow avel chayn a atebelder: an asow a wra entra, an oberow a hap, an dyllyansow a vydh gwrys, an sewyansow a wra chanjya rag an re a dhogh budhi, hag an efeyth a wra kerdhes war skeul ledanna po hirra. Hy yw an displegyans a wra an arghansoryon hag an awdyoryon hwithra dhe dowlen rag bos derivadow orth y erbynn, ha'n parneres a-dheves dhe'n teori a janj a vydh mappys war-dhelergh.
Perag y talvos
Magenta Book HM Treasury a asnodh an model lojik avel elven res a dhesinyans an dhosweth a dowlen, hag arghansoryon haval orth an National Lottery Community Fund a wra drehedhes aga skoodhow arghas ha derivadow adro dhe'n chayn pymp koloven ma. Hy dalvos yw hy bos ow konstrynya towlen dhe leverel, y'n unn diagram, pyth a wra hi spenna, pyth a wra hi gwil ganso, pyth a wra hi dyllya, ha — yn pwynt pur vri — pyth a dal chanjya herwydh hedna, gans resnans moy es paragraf a skrifa. Model lojik gans koloven mewnrosow hag oberow leun, mes koloven sewyansow wag po dysler, a yll bos aswonys dhe unn veras, hag yth yw an acheson rag an arghansoryon dhe wovyn unn.
An matematik
An model lojik yw chayn dhelednek moy es furvlen:
Mewnrosow Oberow Dyllyansow Sewyansow Efeyth
(asow (pyth yw gwrys (produsow ewn, (chanj rag an re (chanj hir-dermyn,
kevenwys) ganso) kontadow) a dhogh budhi) a-venystri an bobel
po a-ji dhe'n system)
Pub koloven a dal bos moy spesyfek es an kynsa: mewnrosow yw an pyth a spenner, oberow yw an pyth a wrer, dyllyansow yw an pyth a vydh dyllys heb vri a'n efeyth, sewyansow yw an pyth a chanj herwydh hedna — an dyffrans a vydh displegys yn tien yn sewyansow erbynn dyllyansow — hag efeyth yw an chanj pervath, hir-dermyn, hag yn fynsen yn rann hepken attributys.
Ensampel oberys
Auturdod leel (gonis kuvyth dhe rydh):
- Mewnrosow: budjet bledhynnek a £180,000, 4.0 FTE a gussulyoryon, system a vaner kevri.
- Oberow: sessyons a dhedhwy, metyansow kuvyth unn-ha-unn.
- Dyllyansow: 900 metyans dyllys; 750 towlen a dhelanwes ha budhyow a veu displegys.
- Sewyansow: a'n klientys a dhrehedh an holyans a 6 mis, 60% (450 a 750) a dherivas dyllans an dhelanwes, yn kresen £1,200 rag klient — £540,000 yn kenwerth a dhelanwes dyllys.
- Efeyth: kodhans a ylly bos messurys yn goulyow a dhyfyth dhe'n re heb tre dhyworth klientys an gonis dres diwvlydhen, hepken yn rann attributys dhe'n gonis ma ryb entrevenansow erel (mir orth analys kontrefaktual).
Charita (kesoberyans dhe gelghow bos):
- Mewnrosow: £45,000, 1.5 FTE a gesordenyas, ambosow gans 12 asnodhek a dhrehedh.
- Oberow: triyans a dhrehedh, pakkya ha dyllya parselys.
- Dyllyansow: 5,000 parsel a vos dyllys dhe 1,100 chi.
- Sewyansow: 68% a'n chi researchys (748 a 1,100) a dherivas gwellheans a surdhra a vos orth galow holyans a 4 seythun.
- Efeyth: kevran dhe leshe goulyow ankombres leel a wonisyow, hepken diskwedhys yn statystygyon kuntel an ranndir, na yll bos attributys dhe'n charita ma yn unnik.
Kevrenn gans ynjynnerieth medhelweyth
An model lojik yw ogas dhe vodel a ddata lytheryk rag system sewyansow: mewnrosow hag oberow yw data oberyansek a'n jevydh hwath (spenna, rann a dus, logys a sessyons); dyllyansow a yll bos instrumentys yn fas drefen y fons kontys orth poynt an dyllans; sewyansow a goll kuntel holyans desinys yn tien (arhwithrow, kevrennans a ddata gweres) na vydh hebdh unn a'n gwrella; efeyth a dhefol data kevrennys, hirdermyn, po a nivel an bobel dres systemyow unn towlen vyth. Jynnyoryon a wra drehedhes ostelow derivadow a dal ynna an kummynoryon dhe styrya dydhyow sewyans hag efeyth war dermyn desinyans, yn le skonya dhe ostel a dyllyansow hepken drefen hedna yw an pyth a skoodh an data trensakshonel. Mir orth dewis alowsys a'n dhelenwes sokyal rag metod a dhelenwa an kolovennow sewyans hag efeyth yn spesyfek, ha kewsyans a vudhow rag holya a veu an koloven efeyth dyllys yn hwir.
Trapow
- Hedhi orth dyllyansow. Ostel a dhegh derivadow metyansow dyllys po parselys dyllys hag a dhiskwedh budhi a dheriv oberyans, na sewyansow — mir orth sewyansow erbynn dyllyansow.
- Heb kevrenn dhe'n kaws ynter an kolovennow. Model lojik a dheriv an chayn mes na styr prag y tal oberow dhe wruthyl dyllyansow a dal gwruthyl sewyansow; an skila na vydh a'n teori a janj, ha model lojik heb unn dhelergh dhodho yw anprevys.
- Y dhoen avel dornskrif a bid unn-tro. Model lojik gwrys hepken rag plesya goulenn arghas ha na vydh nowydhys a hedh dhe dhiskwedhes pyth a wra an towlen yn hwir.
- Attributyans owth hwekhe y'n koloven efeyth. Ow tybri chanj a nivel an bobel avel kesys unnik gans towlen unn, heb kontrefaktual, a wra owth-ystynna an pyth a skoodh an dhustuni.
Fentynyow
- HM Treasury, Magenta Book (2020), Chapter 3. https://www.gov.uk/government/publications/the-magenta-book
- National Lottery Community Fund, logic model guidance. https://www.tnlcommunityfund.org.uk/
- W.K. Kellogg Foundation, "Logic Model Development Guide" (2004). https://www.wkkf.org/resource-directory/resources/2004/01/logic-model-development-guide