Thema 12 vu 64· Wirtschaftlech Appraisal an der Verwaltung

Multikriteriell Entscheedungsanalyse (MCDA)

D'MCDA bewäert a gewiichtet Optiounen op ee Coup géint verschidde, ënnerscheedlech gewiichte Critèren a liwwert doduerch e gerankte Vergläich, ouni datt all Critère an eng eenzeg monetär oder natierlech Eenheet gepresst gëtt. Et ass d'Appraisal-Method fir Entscheedungen, bei deenen dat, wat wierklech zielt, sech tatsächlech net op eng eenzeg Zuel reduzéiere léisst.

Firwat et wichteg ass

D'Green Book (de Leitfaden vum HM Treasury fir d'Appraisal an d'Evaluatioun an der Zentralregierung) erlaabt d'MCDA ausdrécklech (säi Box-2-Fallstudie-Annex an Annex A diskutéieren se direkt) fir Appraisals, wou d'Virdeeler „wierklech inkommensurabel“ sinn – wou et d'Entscheedung méi verfälschen wéi erkläre géif, alles iwwer eng sozial Käschten-Nëtzen-Analyse a Geld oder iwwer eng Käschten-Effektivitéits-Analyse an een Outcome ëmzerechnen (https://www.gov.uk/government/publications/the-green-book-appraisal-and-evaluation-in-central-government). D'Auswiel vun engem Standuert fir e neit Gefängnis zum Beispill wéint Investitiounskäschten, Impakt op d'Gemeinschaft, Transportanbindung, Ëmweltwierkung a Rekrutéierbarkeet vum Personal géinteneen of – Critèren, déi keng gemeinsam Eenheet hunn, a wou eng erzwongen gemeinsam Eenheet (normalerweis Geld) eng Wäertentscheedung iwwer déi relativ Wichtegkeet vun z. B. Ëmweltimpakt géintiwwer Käschten als objektiv Rechnung verkleet androe géif.

D'Éierlechkeet vun der MCDA ass zugläich hir gréisste Schwaach: well d'Gewiichter vun deem festgeluecht ginn, deen d'Appraisal duerchféiert (oder vun engem Panel), ass d'Method nëmmen sou legitim, wéi de Gewiichtungsprozess ass. D'Green-Book-Leitlinne soen ausdrécklech, datt Critèren a Gewiichter vereinbart a publizéiert musse ginn, ier d'Optioune bewäert ginn, genee fir ze verhënneren, datt e Priefer vun enger bevorzugter Optioun aus déi Gewiichter zréckrechent, déi se rechtfäerdegen.

D'Mathematik

Fir all Optioun i a Critère j:
  Score_ij   = Leeschtung vun der Optioun beim Critère (dacks 0-100
               oder 1-10, aus Beweiser, Expertenuerteel oder Bewäertung vun den Akteuren)
  Weight_j   = relativ Wichtegkeet vum Critère j, d'Gewiichter ergi 1 (oder 100)

Gewiichte Score vun der Optioun i = Σ_j (Score_ij × Weight_j)

Prozedur:
1. D'Critèresetz an d'Gewiichter VUN der Bewäertung vun all Optioun vereinbaren
   (Swing-Gewiichtung oder Pairwise-Vergläich, z. B. AHP, si gängeg Methoden).
2. All Optioun géint all Critère op enger gemeinsamer Skala bewäerten, wann
   méiglech op Basis vu Beweiser.
3. Gewiicht Totale berechnen; Optioune rangéieren.
4. D'Gewiichter op Sensibilitéit testen: Hält de Ranking, wann een plausibel
   anescht denkt, wéi wichteg all Critère soll sinn?

D'MCDA liwwert net, wéi den Netto-Gegenwaertswäert vun der SCBA, e verdeedegungsfäegen absolute Wäert – si liwwert nëmmen e Ranking, konditionéiert op déi vereinbaart Gewiichter. Dat ass e Virdeel, wann d'Entscheedung wierklech doran besteet, inkommensurabel Gidder géinteneen ofzewiichen, an en Nodeel, wann et benotzt gëtt, fir déi méi schwéier Aarbecht vun der Monetariséierung ze ëmgoen, wou Monetariséierung tatsächlech méiglech gewiescht wier.

Rechebeispill

Lokalbehörd: E Gemengerot, deen en Standuert fir en neit Recyclingzenter fir Haushaltsoffäll auswielt, bewäert dräi Site géint véier Critèren, vun engem departementsiwwergräifende Panel gewiichtegt, ier iergendee Site besicht gouf:

Critèren (Gewiicht):      Investitiounskäschten (30%)  Transportzougang (25%)
                           Impakt op d'Gemeinschaft (25%)  Ëmweltimpakt (20%)

Scores vun de Site (0-100, méi héich = besser):
Site A: Käschten 80, Zougang 60, Gemeinschaft 40, Ëmwelt 70
Site B: Käschten 60, Zougang 90, Gemeinschaft 70, Ëmwelt 50
Site C: Käschten 90, Zougang 50, Gemeinschaft 80, Ëmwelt 60

Gewiicht Totaler:
Site A = 80(,30) + 60(,25) + 40(,25) + 70(,20) = 24+15+10+14 = 63
Site B = 60(,30) + 90(,25) + 70(,25) + 50(,20) = 18+22,5+17,5+10 = 68
Site C = 90(,30) + 50(,25) + 80(,25) + 60(,20) = 27+12,5+20+12 = 71,5

Site C rangéiert am héchsten. E Sensibilitéitstest, deen d'Gewiicht fir den Impakt op d'Gemeinschaft vu 25 % op 35 % hieft (10 Punkten aus de Investitiounskäschten geholl), ännert den Total vu Site C op 71,5 − 3 + 8 = 76,5 an dee vu Site B op 68 − 6 + 7 = 69 – Site C féiert weider, d'Ranking ass also robust géint déi plausibel Meenungsverschiddenheet iwwer d'Gewiichtung, genee de Check, deen d'Green Book erwaart, gemellt ze kréien.

Charity: Eng Stëftung, déi Fördergelder verdeelt a tëscht engem Schëlleberoutungsdingscht, engem Netz vun Iesse-Banken an engem Programm fir finanziell Bildung wielt, benotzt d'MCDA amplaz vum SROI (kuckt Social Return on Investment), genee well d'Trustees a gudde Gleewen ënnerschiddlecher Meenung sinn, ob Krisenhëllef oder Präventioun méi staark sollt gewiichtegt ginn – d'MCDA erlaabt hinnen, sech op d'Form vun der Meenungsverschiddenheet (eng Gewiichtsspannbreet) z'eenegen, amplaz virzedoen, e eenzege SROI-Verhältnis géif se léisen.

Verbindung zur Softwareentwécklung

D'MCDA ass dat natierlecht Instrument fir d'Auswiel vu Fournisseuren an Architekturen, wann Critèren wierklech géinteneen ginn – d'Wiel tëscht engem Cloud-gehoste System an engem On-Premises-System fir d'Fallverwaltung wiicht Käschten, Risiko fir d'Datesouveränitéit, Accessibilitéit a Liwwergeschwindegkeet op eng Aart a Weis géinteneen of, déi sech net op eng Zuel reduzéiere léisst. Engineering-Leads sollten drop bestoen, datt d'Gewiichtung geschitt, ier d'Optioune bewäert ginn, exakt wéi d'Green Book et verlaangt, well eng Gewiichtungsübung no der Shortlist zouverlässeg a Richtung där Optioun dréift, déi de Raum souwisou bevorzugt huet. Kuckt Build vs. Buy an der Regierung fir eng gängeg MCDA-Uwendung, an Public-Value-Scorecard fir en verwandt Instrument vun der strukturéierter Bewäertung, dat no an net virun der Entscheedung agesat gëtt.

Feelerquellen

  • Gewiichter festleeën, nodeems een d'Optioune gesinn huet. Dat ass déi heefegst Aart, wéi d'MCDA manipuléiert gëtt, absichtlech oder net; Gewiichter virun der Bewäertung publizéieren an optrëtt, wien se festgeluecht huet.
  • Dat gewiicht Total als haart Zuel behandelen. E Score vu 71,5 géint 68 ass kee statistesch bedeitenden Ënnerscheed, ausser d'Sensibilitéitsanalyse bestätegt, datt d'Ranking stabil ass; Spannbreeden uginn, net falsch Präzisioun.
  • D'MCDA benotzen, fir eng Monetariséierung ze vermeiden, déi tatsächlech machbar gewiescht wier. Wann déi meescht Critèren glafwürdeg bepräist kéinte ginn, verléiert een duerch d'Defaultwahl vun der MCDA amplaz der SCBA Informatioun, déi d'Appraisal hätt kënnen notzen.
  • Een dominanten Akteur all Gewiichter eleng festleeë loossen. Gutt Green-Book-Praxis erwaart, datt d'Gewiichter vun engem representative Panel erhuewe ginn, net vum Direkter, deen d'Projet ënnerstëtzt, fir ze verhënneren, datt d'Appraisal einfach nees erauskritt, wat dës Persoun souwisou wollt.

Quellen