Temat 56 z 64· Dobrostan, równość i wskaźniki społeczne
Równość międzypokoleniowa i dyskontowanie zrównoważonego rozwoju
Dyskontowanie przyszłych kosztów i korzyści z powrotem do wartości bieżącej jest standardową praktyką w ocenie publicznej — zob. społeczna stopa dyskontowa — ale każda dodatnia stopa dyskontowa, kapitalizowana przez dekady lub stulecia, kurczy odległą przyszłość ku zeru w dzisiejszych terminach. Dla decyzji z konsekwencjami sięgającymi stulecia lub więcej — zmiana klimatu, odpady jądrowe, utrata bioróżnorodności, zrównoważenie emerytur — ten matematyczny fakt staje się faktem etycznym: standardowe dyskontowanie może sprawić, że katastrofalna szkoda dla przyszłych pokoleń będzie w kategoriach wartości bieżącej ledwo warta uniknięcia.
Dlaczego to ważne
Równanie Ramseya, wyprowadzone przez Franka Ramseya w 1928 roku, rozkłada stopę dyskontową na dwa składniki: czystą preferencję czasową (δ, jak bardzo po prostu wolimy teraz od później, niezależnie od bogactwa) oraz efekt wzrostu bogactwa (η×g, jak bardzo dyskontujemy, ponieważ przyszłe pokolenia mają być bogatsze, więc dodatkowy funt znaczy dla nich mniej). Standardowa długoterminowa stopa dyskontowa brytyjskiego Green Book jest zbudowana na tym równaniu i podąża za malejącym harmonogramem zamiast stałej stopy — projekt zakorzeniony w pracy Martina Weitzmana nad „dyskontowaniem gamma”, która pokazuje, że gdy sama przyszła stopa dyskontowa jest niepewna, stopa równoważna pewności, którą powinieneś stosować, matematycznie maleje z czasem, ponieważ scenariusze niskiej stopy zaczynają dominować, im dalej patrzysz. Raport Sterna o ekonomii zmian klimatu (2006), kierowany przez Sir Nicholasa Sterna, posunął debatę etyczną dalej: Stern argumentował, że czysta preferencja czasowa powinna być ustalona blisko zera (użył δ ≈ 0,1%, odzwierciedlając tylko małe prawdopodobieństwo katastrofy kończącej cywilizację, a nie prawdziwą preferencję teraźniejszości nad przyszłością), co daje znacznie niższą efektywną stopę dyskontową niż konwencjonalna praktyka Green Book i odpowiednio znacznie większy dzisiejszy argument za działaniem klimatycznym. Krytycy (zwłaszcza William Nordhaus) argumentowali, że niemal zerowa stopa Sterna jest etycznie do obrony, ale niespójna z faktycznie obserwowanym zachowaniem oszczędności i inwestycji. Spór nie jest technicznym przypisem — jest najważniejszym powodem, dla którego dwóch równie rygorystycznych ekonomistów może dojść do skrajnie różnych wniosków co do tego, ile obecne pokolenie powinno poświęcić dla przyszłości, i dlatego oprogramowanie wspierające ocenę inwestycji publicznych o długim horyzoncie musi ujawniać swoje założenia dyskontowania, a nie chować je w domyślnych ustawieniach arkusza.
Matematyka
Równanie Ramseya: r = δ + η × g
r = społeczna stopa dyskontowa
δ = czysta preferencja czasowa (stopa niecierpliwości, niezależna od bogactwa)
η = elastyczność użyteczności krańcowej konsumpcji (malejąca wartość dodatkowej
konsumpcji w miarę jak ludzie bogacą się)
g = oczekiwana stopa wzrostu konsumpcji per capita
Malejący długoterminowy harmonogram Green Book (przybliżony, aktualne opublikowane pasma):
Lata 0–30: 3,5%
Lata 31–75: 3,0%
Lata 76–125: 2,5%
Lata 126–200: 2,0%
Lata 201–300: 1,5%
Lata 301+: 1,0%
Parametry Raportu Sterna: δ ≈ 0,1%, η = 1, g ≈ 1,3% → r ≈ 1,4%
Przykład obliczeniowy
Dzisiejsza wartość 1 £ unikniętej szkody za 100 lat, w trzech reżimach dyskontowania:
Stała krótkoterminowa stopa Green Book (3,5%, utrzymana stała przez 100 lat):
PV = 1 / (1,035)^100 ≈ 1 / 31,19 ≈ 0,032 £ (3,2 pensa)
Malejący harmonogram Green Book (3,5% dla lat 1–30, 3,0% dla lat 31–75,
2,5% dla lat 76–100):
czynnik(1–30) = 1,035^30 ≈ 2,807
czynnik(31–75) = 1,03^45 ≈ 3,782
czynnik(76–100) = 1,025^25 ≈ 1,854
łączny czynnik ≈ 2,807 × 3,782 × 1,854 ≈ 19,68
PV = 1 / 19,68 ≈ 0,051 £ (5,1 pensa)
Niemal zerowa czysta preferencja czasowa w stylu Sterna (r ≈ 1,4% stała):
PV = 1 / (1,014)^100 ≈ 1 / 3,997 ≈ 0,250 £ (25,0 pensów)
Ten sam 1 £ szkody uniknięty za stulecie jest wart dziś 3,2 pensa, 5,1 pensa lub 25 pensów, w zależności wyłącznie od tego, której konwencji dyskontowania się użyje — niemal ośmiokrotny zakres, który decyduje, czy projekt łagodzenia klimatu z wysokim kosztem początkowym i zwrotem za stulecie w ogóle przekracza poprzeczkę dodatniego NPV. To mechanizm stojący za centralnym ostrzeżeniem rozdziału: przy jakiejkolwiek istotnie dodatniej stałej stopie wystarczająco odległa przyszła szkoda jest arytmetycznie wymazywana z oceny, bez względu na jej realną powagę.
Związek z inżynierią oprogramowania
- Każde narzędzie oceny lub uzasadnienia biznesowego o długim horyzoncie (infrastruktura, adaptacja do klimatu, modelowanie emerytur) powinno implementować malejący harmonogram Green Book, a nie jedną stałą stopę — domyślna stała stopa po cichu osadza znacznie silniejsze uprzedzenie przeciw przyszłości, niż określają obecne wytyczne rządu brytyjskiego.
- Stopa dyskontowa i horyzont powinny być zawsze ujawniane jako widoczne, audytowalne parametry w oprogramowaniu oceny, z jawnie pokazaną wrażliwością obliczenia na nie (jak w przykładzie obliczeniowym powyżej) — schowanie stopy w pliku konfiguracyjnym zaprasza dokładnie „ukryty wybór etyczny”, przed którym ostrzega spór Stern–Nordhaus; to łączy się z punktem o przejrzystości w rachunkowości kapitału naturalnego i leży u podstaw tematu społecznej stopy dyskontowej ogólnie.
- Tam, gdzie korzyści programu są jawnie międzypokoleniowe (ochrona przeciwpowodziowa, odtwarzanie kapitału naturalnego, długoterminowa infrastruktura cyfrowa), analiza kosztów i korzyści społecznych powinna raportować wyniki przy co najmniej dwóch założeniach dyskontowania (standard Green Book i scenariusz wrażliwości niskiej stopy), a nie jednym oszacowaniu punktowym, aby decydenci widzieli, jak sam wybór stopy dyskontowej przesuwa odpowiedź.
Pułapki
- Przedstawianie pojedynczego zdyskontowanego NPV bez zakresu wrażliwości — biorąc pod uwagę, jak bardzo sama stopa dyskontowa zmienia odpowiedź dla projektów o długim horyzoncie, NPV przy jednej stopie istotnie przecenia precyzję; zawsze raportuj zakres obejmujący co najmniej standard Green Book i scenariusz niskiej stopy.
- Stosowanie krótkoterminowej stałej stopy (3,5%) do wielostuletniej oceny — własne wytyczne Green Book określają malejący harmonogram właśnie dlatego, że stałą stopę uznano za nieodpowiednią poza około 30 latami; jej użycie mimo to zaniża koszty długoterminowe.
- Traktowanie δ (czystej preferencji czasowej) jako czysto technicznego parametru — bliska zeru wartość Sterna i wyższa niejawna wartość Green Book są obie do obrony tylko jako stanowiska etyczne co do tego, ile wagi teraźniejszość jest winna przyszłości, a nie empirycznie „poprawne” lub „niepoprawne” liczby; oprogramowanie powinno uczynić założenie widocznym, zamiast przedstawiać jedną liczbę jako obiektywnie słuszną.
Źródła
- Stern N. "The Economics of Climate Change: The Stern Review." Cambridge University Press, 2006.
- Ramsey FP. "A Mathematical Theory of Saving." The Economic Journal, 1928.
- Weitzman ML. "Gamma Discounting." American Economic Review, 2001.
- HM Treasury. "The Green Book: Central Government Guidance on Appraisal and Evaluation" (Annex 6, discount rate schedule).
- Nordhaus WD. "A Review of the Stern Review on the Economics of Climate Change." Journal of Economic Literature, 2007.