Temat 17 z 64· Wartość społeczna i pomiar wpływu
Społeczny zwrot z inwestycji (SROI)
Społeczny zwrot z inwestycji to rama mierzenia, wyceniania pieniężnie i rozliczania szerokiego pojęcia wartości — społecznej, środowiskowej i ekonomicznej — i wyrażania go jako wskaźnika względem zainwestowanych zasobów, na przykład „1,44 £ wartości społecznej na każdy zainwestowany 1 £”. Zaprojektowano go, by rozszerzyć logikę rachunkowości finansowej na rezultaty, których rynki nie wyceniają, nie tracąc dyscypliny rachunkowości: każda liczba w SROI musi dać się prześledzić do rezultatu zdefiniowanego przez interesariuszy, bazy dowodowej i jawnej korekty o to, co zaszłoby i tak.
Dlaczego to ważne
SROI jest utrzymywany przez Social Value UK i Social Value International, organizacje następcze SROI Network, którego „A Guide to Social Return on Investment” (2012) nadal jest metodologią referencyjną. Rama opiera się na siedmiu zasadach — angażuj interesariuszy, zrozum, co się zmienia, wyceniaj to, co ma znaczenie, uwzględniaj tylko to, co istotne, nie przeceniaj, bądź przejrzysty i zweryfikuj wynik — a to zasada piąta, „nie przeceniaj”, jest tą, której nie spełnia większość raportów SROI w praktyce. Wskaźnik uzyskany przez pominięcie korekt efektu jałowego i przypisania nie jest SROI; to liczba marketingowa w ubraniu SROI. Inżynierowie oprogramowania budujący narzędzia raportowe dla organizacji charytatywnych, przedsiębiorstw społecznych czy zamawiających muszą znać różnicę, bo narzędzie albo wymusi dyscyplinę, albo ułatwi jej pominięcie.
Matematyka
SROI zależy od teorii zmiany do określenia, które rezultaty są w zakresie, i wyraża je za pomocą tego samego łańcucha rozliczalności co model logiczny:
Wskaźnik SROI = Wartość bieżąca rezultatów / Wartość nakładów
Proces:
1. Ustal zakres i zidentyfikuj interesariuszy, których rezultaty będą mierzone
2. Zmapuj rezultaty (teoria zmiany, uzasadniona z interesariuszami, a nie założona)
3. Udokumentuj rezultaty i nadaj im wartość za pomocą zastępników finansowych
4. Ustal wpływ: wartość brutto − efekt jałowy − przypisanie − wypieranie, następnie zastosuj spadek
5. Oblicz SROI: bieżąca wartość netto wpływu ÷ wartość nakładów
6. Raportuj, używaj i wbuduj — wskaźnik jest narzędziem komunikacji, a nie punktem końcowym
Efekt jałowy, przypisanie i wypieranie omawiają dodatkowość i efekt jałowy oraz wypieranie i przypisanie; wszystkie trzy istnieją po to, by wyodrębnić prawdziwy kontrfaktyczny wpływ z rezultatu brutto.
Przykład obliczeniowy
Program zatrudnienia samorządu lokalnego: roczny koszt nakładów 250 000 £. Sześćdziesięciu uczestników przechodzi do trwałego zatrudnienia; zastępnik finansowy tego rezultatu (łącznie wzrost dobrostanu, mniejsza zależność od świadczeń i wpływy podatkowe) wynosi 8500 £ na osobę za pierwszy rok — zob. bazy kosztów jednostkowych, skąd biorą się takie zastępniki.
- Wartość rezultatu brutto: 60 × 8500 £ = 510 000 £
- Minus efekt jałowy (40% prawdopodobnie znalazłoby pracę bez programu): 510 000 £ × 0,60 = 306 000 £
- Minus przypisanie (30% pozostałej zmiany wynika z pomocy innych instytucji): 306 000 £ × 0,70 = 214 200 £
- Rezultat w roku 2 przy spadku 30%: 214 200 £ × 0,70 = 149 940 £, zdyskontowany 3,5%/rok (zob. społeczna stopa dyskontowa): 149 940 £ ÷ 1,035 = 144 870 £
- Całkowita wartość bieżąca wpływu: 214 200 £ + 144 870 £ = 359 070 £
- Wskaźnik SROI: 359 070 £ ÷ 250 000 £ = 1,44, raportowany jako „1,44 £ wartości społecznej na każdy zainwestowany 1 £”
Organizacja charytatywna: usługa towarzyszenia za 60 000 £ zmniejsza samotność 80 starszych osób, wycenioną zastępnikiem 1100 £/osobę/rok. Wartość brutto 88 000 £; po 35% efektu jałowego i 15% przypisania wpływ netto to 88 000 £ × 0,65 × 0,85 = 48 620 £, wskaźnik SROI 0,81 — poniżej progu rentowności, co jest zasadnym i użytecznym ustaleniem, a nie porażką do przemilczenia.
Związek z inżynierią oprogramowania
Kalkulator SROI, który pozwala użytkownikowi wpisać liczby rezultatów i wartości zastępników, ale nie ma wymaganego pola dla efektu jałowego, przypisania ani powiązanej teorii zmiany, domyślnie wytworzy zawyżone wskaźniki, bo pomijanie korekt to ścieżka najmniejszego oporu. Wbuduj dyscyplinę w schemat: każdy wiersz rezultatu powinien odwoływać się do grupy interesariuszy, udokumentowanej ilości, zastępnika finansowego z jego źródłem oraz nieopcjonalnych pól efektu jałowego/przypisania. Zob. rezultaty a produkty dla rozróżnienia, od którego zależy mapowanie rezultatów SROI, oraz model logiczny dla łańcucha, który narzędzie powinno odzwierciedlać w swoim modelu danych.
Pułapki
- Pomijanie efektu jałowego i przypisania. Nagłówkowy wskaźnik bez tych korekt to liczba brutto, a nie liczba wpływu netto, a zasady Social Value UK wyraźnie wymagają obu.
- Porównywanie wskaźników między organizacjami. Wskaźnik SROI zależy od zakresu i wyborów zastępników dokonywanych w każdym przypadku z osobna; traktowanie wskaźnika 4:1 z jednego raportu jako „lepszego” niż 2:1 z innego ignoruje to, że założenia nie są ustandaryzowane jak wskaźnik rachunkowości finansowej.
- Podwójne liczenie nakładających się zastępników. Nałożenie zastępnika „zmniejszona samotność” na zastępnik „poprawiony dobrostan psychiczny” dla tych samych beneficjentów może podwójnie wycenić jedną leżącą u podstaw zmianę.
- Pomijanie zaangażowania interesariuszy. Zasada pierwsza wymaga, by rezultaty były definiowane z osobami, które ich doświadczają, a nie zakładane przez analityka budującego model.
Źródła
- Social Value UK / Social Value International. https://socialvalueuk.org/
- The SROI Network, "A Guide to Social Return on Investment" (2012).
- Social Value International, "The Principles of Social Value." https://www.socialvalueint.org/principles