Temat 51 z 64· Dobrostan, równość i wskaźniki społeczne

Wielowymiarowy Wskaźnik Ubóstwa (MPI)

MPI mierzy ubóstwo jako nakładające się deprywacje, których osoba doświadcza jednocześnie — w zdrowiu, edukacji i standardzie życia — a nie jako sam dochód spadający poniżej linii. Został opracowany przez Oxford Poverty and Human Development Initiative (OPHI) z Sabiną Alkire i Jamesem Fosterem i jest publikowany wspólnie z UNDP w każdym Human Development Report od 2010 roku, obok Wskaźnika Rozwoju Społecznego.

Dlaczego to ważne

Dochodowe linie ubóstwa pomijają ludzi, którzy mają dość dochodu gotówkowego, ale brakuje im czystej wody, szkolnictwa lub którzy przeżyli śmierć dziecka — i pomijają fakt, że deprywacje się skupiają: gospodarstwo bez elektryczności jest nieproporcjonalnie prawdopodobnie pozbawione także sanitariatów i ma niedożywione dziecko. Metoda Alkire–Foster, na której zbudowany jest MPI, liczy deprywacje każdej osoby w dziesięciu wskaźnikach pogrupowanych w trzy równo ważone wymiary — zdrowie, edukacja, standard życia — i klasyfikuje kogoś jako „ubogiego według MPI” tylko, jeśli jego ważony wynik deprywacji przekracza ustalony próg, uchwytując nakładanie się, którego zestaw osobnych statystyk jednowskaźnikowych nie potrafi. OPHI publikuje pełną metodologię i dane krajowe na https://ophi.org.uk/multidimensional-poverty-index/; globalny MPI, który utrzymuje wspólnie z UNDP, obejmuje obecnie ponad 110 krajów. Dla oprogramowania budowanego na potrzeby programów walki z ubóstwem — transfery gotówkowe, segregacja opieki społecznej, targetowanie pomocy — zestaw wskaźników MPI jest często najbliższą rzeczą do ustandaryzowanego schematu deprywacji już zwalidowanego w dziesiątkach krajowych urzędów statystycznych.

Matematyka

10 wskaźników, 3 wymiary, każdy wymiar ważony 1/3:

Zdrowie (1/3):             odżywianie (1/6), śmiertelność dzieci (1/6)
Edukacja (1/3):            lata nauki (1/6), uczęszczanie do szkoły (1/6)
Standard życia (1/3):      paliwo do gotowania, sanitariaty, woda pitna,
                           elektryczność, mieszkanie, majątek (po 1/18)

wynik deprywacji (c) = suma wag wskaźników, w których osoba jest deprywowana

osoba jest „uboga według MPI”, jeśli c ≥ 1/3 (próg ubóstwa, k = 33%)

H (wskaźnik liczby osób) = liczba ubogich według MPI / całkowita populacja
A (intensywność)          = średni wynik deprywacji tylko wśród ubogich według MPI

MPI = H × A

Ponieważ MPI mnoży udział ubogich przez to, jak bardzo są ubodzy, dwa regiony o tym samym wskaźniku liczby osób mogą mieć bardzo różne wyniki MPI, jeśli deprywacje są poważniejsze w jednym — ta sama logika „braku substytucji między wymiarami” co za średnią geometryczną HDI.

Przykład obliczeniowy

Krajowe badanie 1000 osób: 350 jest zidentyfikowanych jako ubodzy wielowymiarowo (wynik deprywacji ≥ 33%). Wśród samych tych 350 ubogich osób średni wynik deprywacji wynosi 45%.

H = 350 / 1000                = 0,350
A = 0,45
MPI = H × A = 0,350 × 0,45    = 0,1575

Porównanie dwóch okręgów o równej liczbie osób: Okręg A ma H = 0,30 i A = 0,40 (wielu ubogich, umiarkowanie deprywowanych); Okręg B ma H = 0,30 i A = 0,60 (ta sama liczba ubogich, ale poważniej deprywowanych — pozbawionych jednocześnie elektryczności i sanitariatów i uczęszczania do szkoły).

MPI_A = 0,30 × 0,40 = 0,120
MPI_B = 0,30 × 0,60 = 0,180

Ten sam wskaźnik liczby osób, o 50% wyższy MPI w Okręgu B — system targetowania oparty wyłącznie na ubóstwie mierzonym liczbą osób uszeregowałby oba okręgi identycznie i przeoczył, że Okręg B wymaga głębszej interwencji.

Związek z inżynierią oprogramowania

  • Systemy obsługi spraw i uprawnień dla programów społecznych często już przechowują kilka z dziesięciu wskaźników (mieszkanie, uczęszczanie do szkoły, wskaźniki zdrowia) w oddzielnych silosach; metoda liczenia Alkire–Foster to gotowy schemat łączenia ich w jeden wynik deprywacji zamiast budowania od zera własnego modelu punktacji.
  • Podział na liczbę osób/intensywność (H × A) to ogólnie użyteczny wzorzec dla każdego pulpitu raportującego „ilu jest dotkniętych” obok „jak bardzo” — zwinięcie obu do jednej liczby, jak robią surowe statystyki rozpowszechnienia, ukrywa dokładnie przypadek wymagający najwięcej zasobów.
  • Pulpity wskaźnikowe w stylu MPI naturalnie łączą się z raportowaniem kosztu na beneficjenta dla programów walki z ubóstwem: koszt na punkt redukcji MPI to obronna jednostka do porównywania bardzo różnych interwencji (transfer gotówkowy a infrastruktura sanitarna).

Pułapki

  • Traktowanie dziesięciu wskaźników jako uniwersalnych — globalne wskaźniki MPI OPHI są kalibrowane dla porównywalności między krajami; krajowe MPI (wiele krajów, w tym kilka w Azji Południowej i Afryce, publikuje własne) dostosowują wskaźniki i wagi do kontekstu lokalnego, i oba nie są bezpośrednio porównywalne.
  • Raportowanie samego H — wskaźnik liczby osób całkowicie ignoruje intensywność; zawsze raportuj lub oblicz obok niego A albo sam MPI.
  • Zakładanie, że ubodzy według MPI i ubodzy dochodowo to ta sama populacja — własne zestawienia krajowe OPHI zwykle pokazują tylko częściowe nakładanie się obu; program targetujący wyłącznie ubogich dochodowo systematycznie pominie znaczący odsetek ubogich wielowymiarowo.

Źródła

  • Oxford Poverty and Human Development Initiative. "Multidimensional Poverty Index." https://ophi.org.uk/multidimensional-poverty-index/
  • Alkire S, Foster J. "Counting and Multidimensional Poverty Measurement." Journal of Public Economics, 2011.
  • UNDP & OPHI. "Global Multidimensional Poverty Index" (annual report).