Tem 6 a 64· Selyow talvedh poblek
Additivans ha Pols Marow
Additivans a wovyn mar teuth an ynvenn dhe wul sewyans na wrussa bos wortiwedh. Pols marow yw y skeusen: an rann a sewyans a wrussa hwarvos dre vyth, hepken an towlen, an grant bo an sibwoos. Kebmys hweres a vo gwarnans po kharite a ylar a'y dhevnydh a wormol y effeyth moy es yw ynwir, bys may fo pols marow dhiverhys; rag henna y tesyn gidyans isyans an Rywvaneth Unys an kemmeres avel an kynsa ha'n pennhevelep alhwedh dhe bub niver ughella.
Perag y talvos
"Ni a skodyas 500 negys dhe kressya" a son avel gwainans, mes mar kressens 300 anedha dre vyth — drefen bos an kenwerth leel ow tidhwella, drefen bos dhedha fordhow erel a arghans, po drefen bos anedha war hyns kressyans kyns dalleth an towlen — yw kevrenn ynwir additivus an towlen 200, ha nyns 500. Lyver Magenta Tresour Hy Mares ha'n "Gidyans Additivans" Tresour Hy Mares/BIS a-bell (towlys kyns rag towlennow displegyans rannvroel ha nowydhheans, ha devnydhys yn efan dres isyans gwarnans an Rywvaneth Unys dhia-ji) a furvya pols marow avel an kynsa alhwedh y'n lres standard a effeyth net: effeyth krev heb pols marow, heb displasyans, heb ledhans, alhwedhys rag effeythyow multiplyer, yw hwerthek additivus net. Gwaya an gam ma yw an fordh moyha kemmyn may fo yskyn a'n whedhlow a effeyth poblek ha rann sokel, hegar po nyns yw — towlen grant na vetyr marnas sewyansow krev an gesrannoryon, heb bagas keswar, a ny yll dyghtya y effeyth y honan dhiworth an pyth a wrussa hwarvos dre vyth.
Nyns yw pols marow keworrans sad; yth yw ow trespassya yn tien war an gonterfaktek rag an poblans ha'n ynvenn ynno (gwelewgh dhivyskans konterfaktek). Isyansow displegyans rannvroel Bagasow Displegyans Rannvroel Pow Sows a gavas dre jydh keskewerth pols marow yn skeul a 20–60% herwydh an sort a skodyans negys, hag a-barth henna isyansow towlen kredus a rapport skeul alhwedhys rag pols marow, ha nyns unn niver omdybys, ha rag henna an kronyas haval dell yw Kronyans Kemmynieth an Loteri Kenedhlek ha Big Society Capital a vynn bos an grantyoryon ow kewsel a bols marow yn tien y'ga rapportow sewyans, ha nyns niverow krev a gesrannoryon.
An matematik
An lres standard a alhwedh effeyth net, herwydh gidyans isyans an Rywvaneth Unys (Lyver Magenta; Gidyans Additivans Tresour Hy Mares/BIS; gidyans isyans ESIF ha fondyow strokturel):
Sewyans krev
− Pols marow (an pyth a wrussa hwarvos dre vyth)
− Displasyans (gweythres/prow displasys dhiworth pub le, na grevys — gwelewgh
displegyans ha attributyans)
− Ledhans (prow ow kwitha yn-meth an bagas/ranndir kynsa)
× Multiplyer (gweythres ankoth/dyghtys moy, mar kevis posytiv)
= Effeyth additivus net
Skeul pols marow avel kevrann:
Skeul pols marow = sewyansow a wrussa hwarvos heb an ynvenn
/ sewyansow krev oll gwelys
Sewyansow additivus net = Sewyansow krev × (1 − skeul pols marow)
Ensampel oberys
Towlen grant skodyans negys: towlen grant rannvroel a rapport bos 500 negys skodys dhe gressya gweythysans y'n bledhen a sew, 3 oberyer yn kres yn kenyver, dhe leverel hweth krev a 1,500 gweyth.
Bagas keswar kesplegys a negysyow haval na skodys (gwelewgh dhivyskans konterfaktek) a dhiskwedh bos 40% a gressyans gweythysans an negysyow skodys hwarvedhys dre vyth, herwydh fatel borthas an bagas kesplegys dres an keth termyn.
Skeul pols marow = 40%
Gweythow additivus net = 1,500 × (1 − 0.40) = 900 gweyth
An gwainans a yll bos rappotys yn onest gans an towlen yw 900 gweyth, ha nyns 1,500 — gwannhes a 40% dhiworth an alhwedh pols marow hepken, kyns hag a vo displasyans po ledhans kysidrys.
Towlen gweythysans kharite: kharite a worr 200 den hir-anwoos yn gweyth war kost a £600,000 (£3,000 rag unn gorrans, krev). Data marghas-lavur kenedhlek a dhiskwedh, heb ynvenn vyth, bos kyffrys 15% a vagas hir-anwoos gesharis owth hwilas gweyth y'n keth termyn dre dreylyans naturek an varghas lavur.
Skeul pols marow = 15%
Gorransow additivus net = 200 × (1 − 0.15) = 170
Kost ynwir rag pub gorrans additivus = £600,000 / 170 ≈ £3,529
An niver kost rag pub gorrans krev (£3,000) a dhiwlel kost ynwir kevrenn additivus an kharite dre dro 15%.
Kevrenn gans ynjynnerieth medhelweyth
Additivans ha pols marow a bos posek yn skon rag nebonan a vynn byldya medhelweyth musur effeyth po medhelweyth gwithans grantys rag an rann bobel po sokel:
- Rewlyansow rapportya sewyans a dal kyttrinsa bagas keswar po bagas gwaryn dre dhisplegyans, ha nyns hepken sewyansow an gesrannoryon — gorra konterfaktek wosa dalleth system heb unn yw lowr kaletta es y gonstruktya dhiworth an dalleth (gwelewgh dhivyskans konterfaktek).
- Bordys kontrollya na rapport marnas niverow krev a gesrannoryon a wormola yn kerdhys effeyth dhe'n arghansoryon ha dhe'n konsellyow evrys; mars eus estymyansow pols marow (dhiworth lenvyow isyans po bagas keswar), y tal an medhelweyth diskwedhes an niver net a bols marow ryb an niver krev, ha nyns yn le anodho.
- Hemma a gevrenn yn skon gans dehwelans sokel war arghans, may ma dyghtys y rasyo SROI marnas wosa dhiverheer pols marow (ha displasyans) dhiworth an sewyansow krev dewisys — jyldyr SROI a worr yn-meth an gam ma a wra rasyow yskynnys na yll sevel erbyn dyskwedhyans.
Trapow
- Rapportya sewyansow krev dell ens oll additivus. Hemma yw an fordh moyha kemmyn a wall musur effeyth yn rapportow grant ha towlen; govynnewgh pub-prys "a wrussa hemma hwarvos dre vyth?" kyns dhe ylar unn niver ughella.
- Tybyans bos unn skeul pols marow a dhevnydh pub le. Pols marow a vern meur herwydh an sektor, an poblans ha'n kondysyons erbynyek leel; devnydhyewgh bagas keswar po tustiens sektor-sperys, ha na dhevnydhyewgh keworrans dhiworth isyans heb kevrenn.
- Kemmesk pols marow gans displasyans. Pols marow yw a-dro dhe'n sewyansow konterfaktek rag an keth kesrannoryon; displasyans yw a-dro dhe effeythyow war bobel po le erel — gwelewgh displasyans ha attributyans. Kemmesk an dhew a dhre dhe ankownt dewblek po dhe dhiwlel an alhwedh.
- Pols marow omrapportys dhiworth an kesrannoryon. Govynn orth an prowyoryon "a wrussa hemma hwarvos heb agan gweres?" a dhre yn kerdhys estymyansow pols marow isel (an kesrannoryon a vydn kreditya an towlen); bagas keswar anserghek yw meur moy fydhys.
Fentynyow
- HM Treasury, "The Magenta Book: Central Government Guidance on Evaluation" (2020). https://www.gov.uk/government/publications/the-magenta-book
- HM Treasury / Department for Business, Innovation and Skills, "Additionality Guide: A Standard Approach to Assessing the Additional Impact of Interventions" (3rd edition), originally developed with English Partnerships and the Housing Corporation.
- European Commission, "Evalsed: The Resource for the Evaluation of Socio-Economic Development" — guidance on deadweight, displacement, and leakage in structural-funds evaluation.
- National Lottery Community Fund, "Guidance on Outcomes and Impact Reporting." https://www.tnlcommunityfund.org.uk/