หัวข้อที่ 3 จาก 64· รากฐานของคุณค่าสาธารณะ
ต้นทุนค่าเสียโอกาสในการใช้จ่ายภาครัฐ
ต้นทุนค่าเสียโอกาสคือมูลค่าของทางเลือกที่ดีที่สุดซึ่งสละไปเมื่อหน่วยงานรัฐผูกพันเงิน เวลาบุคลากร หรือทุนทางการเมืองกับทางเลือกหนึ่งแทนอีกทางหนึ่ง ในกระทรวงที่มีงบประมาณคงที่ ทุกปอนด์ที่ใช้กับโครงการหนึ่งคือปอนด์ที่ใช้กับโครงการดีรองลงมาไม่ได้ — ต้นทุนที่แท้จริงของการตัดสินใจไม่ใช่สิ่งที่ใช้จ่าย แต่คือสิ่งที่มันเบียดออก
เหตุใดจึงสำคัญ
งบประมาณภาครัฐถูกจำกัดด้วยเงินสดภายในรอบการทบทวนการใช้จ่าย ดังนั้น — ต่างจากบริษัทเอกชนที่เติบโต — กระทรวงไม่สามารถ "หาเงินเพิ่ม" ให้ความคิดดี ๆ ได้ง่าย ๆ การให้ทุนสิ่งหนึ่งหมายถึงการยกเลิกทุนสิ่งอื่น Green Book ของ HM Treasury ถือเรื่องนี้เป็นพื้นฐาน: ทุกการประเมินต้องเปรียบเทียบการแทรกแซงกับฐาน "ทำขั้นต่ำ" และ กับการใช้ทรัพยากรเดียวกันในทางอื่นที่เป็นไปได้จริง ก็เพราะคำถามจริงที่ทีมใช้จ่ายของกระทรวงการคลังถามไม่เคยเป็น "สิ่งนี้ดีหรือไม่?" แต่เป็น "สิ่งนี้ดีกว่าสิ่งอื่นที่เงินก้อนนี้ซื้อได้หรือไม่?" หลักการประเมินแกนกลางของ Green Book — ว่าทรัพยากรสาธารณะควรไหลไปสู่การแทรกแซงที่มีมูลค่าสุทธิทางสังคมต่อปอนด์สูงสุด — คือต้นทุนค่าเสียโอกาสที่ระบุเป็นนโยบาย
พูดง่ายแต่ใช้ยากเพราะ "ทางเลือกที่ดีที่สุดถัดไป" แทบไม่ปรากฏในกรณีทางธุรกิจเดียว โครงการเงินอุดหนุน 2 ล้านปอนด์เพื่อการจ้างงานเยาวชนถูกเปรียบเทียบในกรณีทางธุรกิจกับการไม่ทำอะไร — แต่ตัวเปรียบเทียบที่ซื่อตรงคือการแทรกแซงการจ้างงานเยาวชนที่ดีที่สุดถัดไป หรือแท้จริงแล้วคือการใช้ 2 ล้านปอนด์ที่ดีที่สุดถัดไปที่ใดก็ตามในพอร์ตโฟลิโอ รวมถึงรายจ่ายที่ไม่เกี่ยวกับการจ้างงาน Magenta Book (HM Treasury, 2020) เตือนชัดเจนว่าการประเมินที่เปรียบเทียบ "มีการแทรกแซง" กับ "ไม่มีการแทรกแซง" ประเมินเกณฑ์ที่การแทรกแซงต้องผ่านต่ำเกินไป เพราะ "ไม่มีการแทรกแซงนี้" ไม่เหมือนกับ "ไม่มีอะไรเลย" — เงินที่ปล่อยออกมาให้ทุนสิ่งอื่น
คณิตศาสตร์
ต้นทุนค่าเสียโอกาสของการเลือก A = มูลค่าของทางเลือกที่ดีที่สุดที่สละไป B
มูลค่าสาธารณะสุทธิของ A = มูลค่า(A) − มูลค่า(B) ไม่ใช่ มูลค่า(A) − 0
ไม่มีสูตรสากลเพราะทางเลือกที่สละไปขึ้นกับบริบท แต่วินัยใช้ได้ทั่วไป: ระบุการใช้งานที่ดีที่สุดถัดไปที่เป็นไปได้จริงของบรรทัดงบประมาณเดียวกัน (ไม่ใช่ "ไม่ทำอะไร" ในอุดมคติ) ประเมินค่าบนฐานเดียวกัน (เป็นตัวเงินเมื่อเป็นไปได้ ตาม การวิเคราะห์ต้นทุนและผลประโยชน์ทางสังคม) แล้วหักออก
ตัวอย่างการคำนวณ
บรรทัดงบประมาณกระทรวง: กองทุนปรับเปลี่ยนดิจิทัล 5 ล้านปอนด์ให้ทุนได้พอดีหนึ่งในสองข้อเสนอปีงบประมาณนี้
- ทางเลือก A: แพลตฟอร์มบริหารจัดการกรณีใหม่ ประโยชน์เป็นตัวเงิน 7.2 ล้านปอนด์ในห้าปี (การประหยัดจากประสิทธิภาพบวกการแก้ไขกรณีเร็วขึ้น)
- ทางเลือก B: บริการยืนยันตัวตนที่ใช้ร่วมกันสามกระทรวง ประโยชน์เป็นตัวเงิน 6.4 ล้านปอนด์ในห้าปี
กรณีทางธุรกิจแบบไร้เดียงสาของ A เปรียบเทียบประโยชน์ 7.2 ล้านปอนด์กับต้นทุน 5 ล้านปอนด์ และรายงานอัตราส่วนประโยชน์ต่อต้นทุน 1.44:1 — ดูแข็งแกร่ง แต่เพราะ A และ B แข่งกันเพื่อเงิน 5 ล้านปอนด์เดียวกัน ต้นทุนค่าเสียโอกาสของการเลือก A คือประโยชน์ 6.4 ล้านปอนด์ของ B ที่สละไป กรณี สุทธิ ของ A เหนือทางเลือกที่เป็นจริงมีเพียง 7.2 ล้าน − 6.4 ล้าน = 0.8 ล้านปอนด์ ไม่ใช่ 7.2 ล้านปอนด์เต็มตามพาดหัว หากตัวเลือกที่สาม C ให้ประโยชน์ 7.5 ล้านปอนด์ด้วยเงิน 5 ล้านเท่ากัน การให้ทุน A เหนือ C จะทำลายมูลค่าสาธารณะ 0.3 ล้านปอนด์ แม้กรณีทางธุรกิจของ A เองจะดูสมเหตุสมผลเต็มที่เมื่อดูโดด ๆ
เวลาบุคลากรของหน่วยงานท้องถิ่น: ทีมข้อมูลสามคนของสภาสร้างได้อย่างใดอย่างหนึ่ง คือแดชบอร์ดบัญชีรอที่อยู่อาศัย (ประมาณว่าประหยัด 400 ชั่วโมงเจ้าหน้าที่/ปี คิดที่ 28 ปอนด์/ชั่วโมง = 11,200 ปอนด์/ปี) หรือเครื่องมือคัดแยกการฉ้อโกงสวัสดิการ (ประมาณว่าป้องกันการจ่ายผิด 85,000 ปอนด์/ปี) การสร้างแดชบอร์ดมีต้นทุนค่าเสียโอกาส 85,000 ปอนด์/ปีที่สละไป ไม่ใช่แค่ต้นทุนเงินเดือนของทีมข้อมูล — ต้นทุนจริงของการสร้างภายใน "ฟรี" คือประโยชน์ที่ใหญ่กว่ามากซึ่งทีมอาจสร้างได้ที่อื่น
ความเชื่อมโยงกับวิศวกรรมซอฟต์แวร์
กำลังวิศวกรรมภายในหน่วยงานรัฐเองเป็นงบประมาณที่จำกัด — กำลังสปรินต์ ไม่ใช่ปอนด์ — และวินัยเดียวกันใช้โดยตรง:
- ระบุตัวเปรียบเทียบเสมอ: กรณีทางธุรกิจของฟีเจอร์ควรระบุว่าสัปดาห์ทีมเดียวกันนั้นส่งมอบอะไรอื่นได้ ไม่ใช่แค่ผลตอบแทนของตัวมันเอง
- ถือ "เรามีกำลังวิศวกรรมเหลือ" เป็นจุดเริ่มต้นของการวิเคราะห์ต้นทุนค่าเสียโอกาส ไม่ใช่จุดสิ้นสุด — กำลังที่เหลือยังมีการใช้ทางเลือกที่ดีที่สุด แม้การใช้นั้นคือการชำระ หนี้ทางเทคนิค
- เชื่อมเรื่องนี้โดยตรงกับ ความคุ้มค่าของเงิน (VFM): การทดสอบ "ความประหยัด" ของ VFM ไร้ความหมายหากไม่มีตัวเปรียบเทียบต้นทุนค่าเสียโอกาสที่ซื่อตรง และกับ ต้นทุนของความล่าช้าในโครงการภาครัฐ ซึ่งกำหนดราคามิติเวลาของตรรกะทางเลือกที่สละไปเดียวกัน
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- เปรียบเทียบกับ "ไม่ทำอะไร" แทนทางเลือกที่ดีที่สุดถัดไป Green Book กำหนดฐาน "ทำขั้นต่ำ" ก็เพราะต้นทุนค่าเสียโอกาสที่แท้จริงแทบไม่เคยเป็นศูนย์ กรณีทางธุรกิจที่ผ่านเกณฑ์ "ไม่ทำอะไร" เท่านั้นยังไม่ได้แสดงว่าดีกว่าทางเลือกที่เป็นจริง
- เพิกเฉยต่อการแข่งขันข้ามกระทรวงเพื่อกองทุนเดียวกัน บรรทัดงบประมาณที่ดูเหมือนถูกจัดสรรเฉพาะภายในสำนักเดียวมักแข่งขันในระดับสูงกว่า (การทบทวนการใช้จ่าย โครงการลงทุน) ซึ่งต้นทุนค่าเสียโอกาสที่แท้จริงเกิดขึ้น
- สมมติว่าเวลาบุคลากรที่ปลดปล่อยไม่มีมูลค่าต่อ เวลาที่ "ประหยัด" สร้างคุณค่าก็ต่อเมื่อถูกโยกไปทำสิ่งมีคุณค่า ถ้าไม่มีการใช้ทางเลือกอื่น การประหยัดก็เป็นเพียงในนาม
แหล่งอ้างอิง
- HM Treasury, "The Green Book: Central Government Guidance on Appraisal and Evaluation" (2022). https://www.gov.uk/government/publications/the-green-book-appraisal-and-evaluation-in-central-government
- HM Treasury, "The Magenta Book: Central Government Guidance on Evaluation" (2020). https://www.gov.uk/government/publications/the-magenta-book
- Claxton K, et al. "Methods for the estimation of the NICE cost-effectiveness threshold." Health Technology Assessment, 2015;19(14) — the canonical empirical demonstration of opportunity cost as a binding constraint in a fixed public budget. https://www.journalslibrary.nihr.ac.uk/hta/hta19140/