Tem 10 a 64· Arvreythyans ekonomek governansek
Dhivyskans Kost-Prow Sokel (SCBA)
Dhivyskans kost-prow sokel a dreylya pub kost ha prow a bolici po towlen — marghas ha nyns-marghas — dhe unn unnenn arghans kebmyn, a ziskonta fluvyow a'n dyvenyth dhe dalvedh a-lemmyn, ha'n gwitha yn unn niver: a wra an arghans ma an gemmynieth gwell, ha pygemmys?
Perag y talvos
SCBA yw an fordh kwantitativ ragdhisyth y'n kas ekonomek a arvreythyans an Lyver Gwyrdh: gidyans HM Treasury a erghys dhe arghansow diskwedhes talvedh present sokel net (NPSV) posytiv pan vo prowyow arghansys yn kredus, ow tevnydhya parys-dhe-baya avel an arghyewdh valyow kyns rag dafar na'th eus marghas (https://www.gov.uk/government/publications/the-green-book-appraisal-and-evaluation-in-central-government, Chapter 5). An dyssiplin a dhre yw na yw dhivyskans kost-prow "sokel" an keth ober avel arvreythyans ynworrans yn sektor privedh: res yw dhedhi hweri kostow ha prowyow a godh war drydhyes na yw rann a'n treuslans (externalities), res yw dhedhi devnydhya an skeul diskont sokel ha nyns kost kapital kenwerthek, ha res yw dhedhi gwaya pesys dyllyans pan vo punt moy a dhevnydh dhe deylu kleth es dhe unn rych.
Pan vo SCBA ow terri yw yn pur ple y hwithyoryon a'n gwayth: dafar heb haval marghas — ayr glan, unyans sokel, talvedh bewnans sawys — a res bos prisys dre dhevnydh a vedhodow dewis deklarys po dewis diskwedhys, po res yw dhrehevel pris skeus. Pan vo prisya dhe dhrokvynnya yn le bos kales hepken, an Lyver Gwyrdh y honan a dhesk mos war-dhelergh dhe dhivyskans effeythusnes-kost po dhivyskans dewis liesskeul yn le gorra niver na grys den vyth.
An matematik
NPSV = Σ [t=0 bys T] (Prow_t − Kost_t) / (1 + r)^t
may ma:
Prow_t = oll prowyow prisys y'n bledhen t, dhe gonta dafar heb marghas
prisys dre dhewis deklarys/diskwedhys po pris skeus
Kost_t = oll kostow prisys y'n bledhen t, dhe gonta kost chons
an resowrsow (gwelewgh ../opportunity-cost-in-public-spending/)
r = skeul diskont sokel (HM Treasury a settya 3.5% ow ysegi dhe
skeulyow isella wosa bledhen 30, herwydh Annex A an Lyver Gwyrdh)
T = termyn an arvreythyans
Skeul prow-kost (BCR) = Σ PV(Prowyow) / Σ PV(Kostow)
BCR a-ugh 1 (po NPSV a-ugh zero) a dhiskwedh talvedh sokel net. Klassys talvedh rag arghans an Lyver Gwyrdh (avel devnydhys yn arvreythyans kerdhes hag ynfrastrukter) a etikety skeulyow BCR: a-dhann 1.0 yw talvedh rag arghans isel-fowt, 1.0–1.5 yw isel, 1.5–2.0 yw kres, 2.0–4.0 yw uhel, ha dres 4.0 yw uhel-dres-musur. Dhivyskans tanowder — daredya NPSV yn tybyansow drog ha da — yw res, nyns dewisek, drefen bos dhe browyow nyns-marghas prisys ledyow ankerti ledan.
Ensampel oberys
Auturdhes leel: konsel a arvreythya ynworrans a £3m yn rosweyth nowydh rag marghogeth ha kerdhes dres termyn arvreythyans a 20 bledhen orth skeul diskont 3.5%.
Kostow: £3m kapital yn bledhen 0, £50,000/bledhen mentenans (bledhynyow 1-20)
PV(mentenans) ≈ £50,000 × 14.2 (fattor annuyta 20 bledhen orth 3.5%) ≈ £710,000
PV(kostow) hollek ≈ £3.71m
Prowyow (oll prisys dre arfowyow talvedhyans DfT/WHO dyllys):
Prow yeghes dhiworth gweythres korfek moy: £180,000/bledhen
Dhiminhans absens: £40,000/bledhen
Dhiyskevya (le tremenyansow kerry): £60,000/bledhen
Fluv prowyow hollek: £280,000/bledhen
PV(prowyow) ≈ £280,000 × 14.2 ≈ £3.98m
NPSV = £3.98m − £3.71m = +£0.27m
BCR = 3.98 / 3.71 = 1.07 → talvedh rag arghans "isel"
An towlen a dremen an barr mes yn tanow; ron dhivyskans tanowder orth estymyans prow yeghes 20% isella (ow tiskwedhes ankerti ynwir yn talvedh gweythres korfek) a dro BCR a-dhann 1.0, ha henna yw an perag y hwytha an Lyver Gwyrdh bos an tabel tanowder dyllys ryb an niver penn, ha nyns an estymyans kresek hepken.
Kharite: towlen difres merwolieth flehes a gost £500,000/bledhen yw arvreythys dre dalvedh bewnans statistek (VSL) — pris skeus, nyns pris marghas gwelys — a dro dhe £2.1m (an niver nowydhys 2023 HM Treasury, deryvys y honan dhiworth studhyansow dewis deklarys). Difres unn verwolieth flehes y'n bledhen erbyn kost £500,000 a re BCR 4.2, yn tien "uhel-dres-musur" rag talvedh rag arghans — mes oll an sewyans a bys war niver VSL, hag yw an perag a dal pub SCBA a dhevnydh VSL y dhiskudha avel tybyans, ha nyns avel fakt.
Kevrenn gans ynjynnerieth medhelweyth
SCBA yw an framyans naturek rag dewisyow ynworrans platform ha ynfrastrukter yn medhelweyth an governans — keshes platform identita rannys erbyn solusyonow poynt a rannow, rag ensampel, a wra gul res prisya prowyow kepar ha kost dyskans dhe gevrenn leskys, le a dhelwre, ha termyn-dhe-servis skwithys na'th eus pris marghas dhedha dhodho y honan. Ynjynnoryon a dhrehevel an servis a dal gortos bos towlen-ledyoryon ow pesy mewnbosow rag an dhivyskans ma: kostow unnenn treuslansow (gwelewgh kost rag pub treuslans), levyow gwaytys, ha kostow dhiskwedhes/tyller kosel. An dyssiplin a dal moyha dhe dhre: diskonta prowyow a'n dyvenyth, henwel linenn-vasys konterfaktek yn skler (gwelewgh dhivyskans konterfaktek), ha na dhiskwedhes nevra unn estymyans poynt heb y ystynnans tanowder.
Trapow
- Konta prowyow dewblek. Konta "termyn sawys" ha "produktivita gwrys a'n termyn na" avel linenow prow dhihaval a wra gorarvreythya an kas; termyn sawys yw an prow, ha'y devnydh dhelergh nyns yw prow ekstra marnas an kefyr seulys dhodho yn dihaval.
- Gasa kostow displasys a-ves. Towlen a dreus pennrewl a'n unn fordh dhe unn aral, po a dreus trik a'n unn kanel dhe unn aral, na grias an prow net a dhisklerya y NPSV penn — gwelewgh displasyans ha attributyans.
- Devnydhya skeul diskont privedh. Gweles kost kapital kenwerthek (lavar 8–10%) yn le an skeul diskont sokel a dhiminh yn kosyth talvedh prowyow poblek hir-orizon avel gwellheans yeghes ha dyvarthyans — gwelewgh skeul diskont sokel.
- Prisya an nyns-kontestys ha gwevya yn dhiwar an kontestys. Mar pyth dew-dhrehen a brow towlen yw savyans effeythusnes prisys yn kreder ha unn-dhrehen yw gwaynans da-vos prisys yn le kryghyk, an NPSV penn a gemmysk yn syth niver kales gans unn medh; rapportewgh anedha dihaval.
Fentynyow
- HM Treasury. "The Green Book: appraisal and evaluation in central government." 2022, Chapter 5. https://www.gov.uk/government/publications/the-green-book-appraisal-and-evaluation-in-central-government
- HM Treasury. "Green Book supplementary guidance: value of a statistical life." 2023. https://www.gov.uk/government/publications/green-book-supplementary-guidance-value-of-a-statistical-life
- Department for Transport. "TAG unit A1.1: cost-benefit analysis." Transport Analysis Guidance. https://www.gov.uk/guidance/transport-analysis-guidance-tag